ഒറ്റ എക്‌സ് പോസ്റ്റ്! നടുങ്ങി ലോകരാജ്യങ്ങള്‍! നെതന്യാഹുവിനെയും അമേരിക്കയെയും വിറപ്പിച്ച പോസ്റ്റിന് പിന്നില്‍ ഒരു ഇന്ത്യന്‍ അക്കൗണ്ട്?

ഇറാനിയൻ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡറുടേതെന്ന പേരില്‍ എക്സില്‍ (X) പ്രചരിച്ച വ്യാജ പ്രസ്താവന ഇന്ത്യയിലെ ഒരു അജ്ഞാത അക്കൗണ്ടില്‍നിന്നാണ് പുറപ്പെട്ടതെന്ന് ദി ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.

ഇസ്രായേൽ, അമേരിക്കൻ മാധ്യമങ്ങളും പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും ഒന്നു പരിശോധിക്കുക പോലും ചെയ്യാതെ ഏറ്റുപിടിച്ച ഈ വ്യാജ വെളിപ്പെടുത്തല്‍ ഇരു രാജ്യങ്ങളിലും വലിയ നയതന്ത്ര പൊല്ലാപ്പും ആശങ്കയുമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. ഇസ്രായേല്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിൻ നെതന്യാഹുവിന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്രസംഗത്തില്‍ വരെ ഈ എക്‌സ് പോസ്റ്റ് ഇടംപിടിച്ചെന്നത് സംഭവത്തിന്റെ ഗൗരവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ഓഗസ്റ്റ് 5-നാണ് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തില്‍ വലിയ ചർച്ചയായ ഈ തെറ്റായ അവകാശവാദം പുറത്തുവന്നത്. ഇസ്രായേലിന്റെയും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സിന്റെയും പക്കല്‍ അണവായുധങ്ങള്‍ ഉള്ളിടത്തോളം കാലം ഇറാന്റെ ആണവായുധ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ കൈവെടിയുകയില്ലെന്ന് ബ്രിഗേഡിയർ ജനറല്‍ അഹമ്മദ് വാഹിദി പറഞ്ഞതായി ഒരു എക്‌സ് അക്കൗണ്ട് പോസ്റ്റ് ചെയ്യുകയായിരുന്നു. 

എന്നാല്‍ വാഹിദി ഇങ്ങനെയൊരു പ്രസ്താവന നടത്തിയതിനോ, ഇറാൻ ആണവായുധങ്ങള്‍ നിർമ്മിച്ചതിനോ യാതൊരു തെളിവുമില്ല.എന്നിരുന്നാലും, ഒരു സോഷ്യല്‍ മീഡിയ പോസ്റ്റ് അതിന്റെ ഉറവിടം വിശ്വസനീയമല്ലെങ്കില്‍ പോലും, രാഷ്ട്രീയക്കാരും വാർത്താ മാധ്യമങ്ങളും ആവർത്തിച്ച്‌ ഏറ്റുപിടിക്കുമ്പോള്‍ അത് എങ്ങനെ ഔദ്യോഗിക വിശ്വാസ്യത നേടിയെടുക്കുന്നുവെന്ന് ഈ സംഭവം തെളിയിക്കുന്നു.

വ്യാജ പോസ്റ്റ് ഇസ്രായേലില്‍ പ്രചരിക്കുന്നു

ഏകദേശം 1,75,000 ഫോളോവേഴ്‌സുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ എക്‌സ് അക്കൗണ്ടിലാണ് ഈ വ്യാജ പോസ്റ്റ് ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയത്. വ്യാജവും ഇസ്‌ലാമോഫോബിക് ആയതുമായ ഉള്ളടക്കങ്ങള്‍ പ്രചരിപ്പിച്ചതിന് ഈ അക്കൗണ്ട് മുൻപും ഫാക്റ്റ്-ചെക്കർമാരുടെയും പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെയും വിമർശനം നേരിട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

എഐ (AI) ഉപയോഗിച്ച്‌ നിർമ്മിച്ച അണുബോംബ് സ്ഫോടനത്തിന്റെ ചിത്രത്തോടൊപ്പം വാഹിദിയുടെ ഫോട്ടോയും ചേർത്തായിരുന്നു പോസ്റ്റ്. ഇതിലെ ഇംഗ്ലീഷ് വരികളില്‍ ധാരാളം അക്ഷരത്തെറ്റുകളും വ്യാകരണ തെറ്റുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

രണ്ട് മണിക്കൂറിന് ശേഷം, 82,000 ഫോളോവേഴ്‌സുള്ള മറ്റൊരു ഇന്ത്യൻ അക്കൗണ്ട് ഇതേ അവകാശവാദം ഹിന്ദിയില്‍ പങ്കുവെച്ചു.ഇസ്രായേലി ഫാക്റ്റ്-ചെക്കിംഗ് ഓർഗനൈസേഷനായ 'ബോഡ്കിം പ്രൊജക്റ്റ്' നല്‍കുന്ന വിവരമനുസരിച്ച്‌, ഈ അക്കൗണ്ട് ഒരു ആഴ്ച മുമ്പ് വാഹിദിയുടേതെന്ന പേരില്‍ മറ്റൊരു വ്യാജ പോസ്റ്റും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു.

ഇസ്രായേലിന്റെ രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസിയായ മൊസാദുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമില്ലാത്ത, എന്നാല്‍ പ്രമുഖ ഇസ്രായേലി എക്‌സ് അക്കൗണ്ടായ 'മൊസാദ് കമന്ററി' (Mossad Commentary) ഇത് പങ്കുവെച്ചതോടെ വിഷയം കൂടുതല്‍ ശ്രദ്ധനേടി. "ഭരണകൂടം അതിന്റെ ആണവ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറല്ല. അവർ സമയം നീട്ടിപ്പൊക്കുകയാണ്. കരാറുകളൊന്നും ഉണ്ടാകാൻ പോകുന്നില്ല," എന്ന് അക്കൗണ്ട് പോസ്റ്റ് ചെയ്തു. ഇസ്രായേലില്‍ പര്യടനങ്ങളും പ്രൊമോഷനുകളും സംഘടിപ്പിക്കുന്ന 'ഹാർട്ട്‌ലാൻഡ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്' നയിക്കുന്ന ഗെഡാലിയ ബ്ലൂം എന്ന സംരംഭകനാണ് ഈ അക്കൗണ്ട് നടത്തുന്നത്.

കൃത്യമായ ഉറവിടം ഓർമ്മയില്ലെങ്കിലും, വാഹിദിയുമായുള്ള ഒരു റേഡിയോ അഭിമുഖത്തില്‍ നിന്നാണ് ഈ പോസ്റ്റ് വന്നതെന്ന് താൻ വിശ്വസിച്ചതായി ബ്ലൂം ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിനോട് പറഞ്ഞു. 30 മിനിറ്റിനുള്ളില്‍ ഇസ്രായേലിന്റെ ചാനല്‍ 14 ഈ പോസ്റ്റ് ഇംഗ്ലീഷില്‍ പങ്കുവെക്കുകയും, ഇറാൻ ബോംബ് നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതിന്റെ ആദ്യ പരസ്യ സമ്മതമാണിതെന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും ചെയ്തു.ഈ പോസ്റ്റ് 4,40,000-ത്തിലധികം ആളുകളാണ് കണ്ടത്.

തുടർന്ന് ഈ അവകാശവാദം ഇസ്രായേല്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിൻ നെതന്യാഹുവിന്റെ മകൻ യായ്ര് നെതന്യാഹുവില്‍ എത്തിച്ചേർന്നു. മണിക്കൂറുകള്‍ക്കുള്ളില്‍ ജറുസലേമിലെ മൗണ്ട് ഹെർസലില്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നടത്തിയ പ്രസംഗത്തില്‍ ഇത് ഇടംപിടിച്ചു:

'ഐ.ആർ.ജി.സി കമാൻഡർ വാഹിദി ആണവായുധങ്ങള്‍ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ താല്പര്യം പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് നമ്മള്‍ ഇന്ന് കേട്ടു," നെതന്യാഹു പറഞ്ഞു. വ്യാജ പോസ്റ്റ് എങ്ങനെ പ്രസംഗത്തില്‍ ഉള്‍പ്പെട്ടുവെന്ന് നെതന്യാഹുവിന്റെ വക്താവ് വിശദീകരിച്ചില്ലെങ്കിലും, ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികളെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ദീർഘകാല മുന്നറിയിപ്പുകളെ ന്യായീകരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്.

വ്യാജ അവകാശവാദം വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് എത്തുന്നു

ഈ വിഷയം വൈകാതെ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലേക്കും വ്യാപിച്ചു.ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ അംബാസഡർ മൈക്ക് വാള്‍ട്സ്, പോസ്റ്റ് റീപോസ്റ്റ് ചെയ്തുകൊണ്ട്, വർഷങ്ങളായി പ്രകടമായിരുന്ന കാര്യം ഇറാൻ "ഒടുവില്‍ സമ്മതിച്ചിരിക്കുന്നു" എന്ന് കുറിച്ചു.ഫ്ലോറിഡയില്‍ നിന്നുള്ള റിപ്പബ്ലിക്കൻ സെനറ്റർ റിക്ക് സ്കോട്ടും ഈ അവകാശവാദം സോഷ്യല്‍ മീഡിയയില്‍ പങ്കുവെച്ചു.യു.എസ് സെൻട്രല്‍ കമാൻഡ് റിട്ടയർഡ് കമാൻഡർ ജനറല്‍ ജോസഫ് എല്‍. വോട്ടെലുമായുള്ള അഭിമുഖത്തിനിടെ ഫോക്സ് ന്യൂസ് (Fox News) അവതാരകൻ ബില്‍ ഹെമ്മറും ഈ വ്യാജ പ്രസ്താവന പോസ്റ്റ് പരാമർശിച്ച്‌ ഉദ്ധരിച്ചു. "ഞാൻ കേട്ടിട്ടുള്ളതില്‍ വെച്ച്‌ ഏറ്റവും അടുത്ത സമ്മതപ്രസ്താവനയാണിത്," എന്ന് ഹെമ്മർ പറഞ്ഞു.തുടർന്ന് സംഭവത്തിന്റെ ചുരുളഴിയാൻ തുടങ്ങി: വാള്‍ട്സിന്റെ പോസ്റ്റ് എക്‌സില്‍ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

വ്യാഴാഴ്ച, ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിന്റെ അന്വേഷണത്തിന് ശേഷം, ഈ പോസ്റ്റ് "സ്ഥിരീകരിക്കാത്തതും തെറ്റായതുമാണെന്ന്" ഫോക്സ് അറിഞ്ഞതായി ഹെമ്മർ തത്സമയം പ്രസ്താവന വായിച്ച്‌ തിരുത്തി. എന്നാല്‍ സ്കോട്ടിന്റെ പോസ്റ്റും, വ്യാജ പോസ്റ്റ് അടങ്ങിയ യഥാർത്ഥ പോസ്റ്റുകളും മാറ്റമില്ലാതെ തുടർന്നു.

അവകാശവാദം എങ്ങനെ വിശ്വാസ്യത നേടി?

സ്ഥിരീകരിക്കാത്തതോ തെറ്റായതോ ആയ ഒരു അവകാശവാദം, അതിന് ഒന്നിലധികം സ്വതന്ത്ര ഉറവിടങ്ങളുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നത് വരെ അക്കൗണ്ടുകള്‍ക്കും സ്ഥാപനങ്ങള്‍ക്കും ഇടയില്‍ ആവർത്തിച്ചു കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന "നാറേറ്റീവ് ലോണ്ടറിംഗ്" (Narrative Laundering) എന്ന പ്രതിഭാസത്തിന്റെ ഉദാഹരണമായാണ് വിദഗ്ദ്ധർ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. "സമാധാന ചർച്ചകളില്‍ വിള്ളലുണ്ടാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് ഈ പോസ്റ്റ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്," എന്ന് ക്ലെംസണ്‍ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി മീഡിയ ഫോറൻസിക്‌സ് ഹബ്ബിലെ ഡാരൻ എല്‍.ലിൻവില്ല് പറഞ്ഞു.വ്യാജ അവകാശവാദത്തെ വിമർശിച്ച ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് ഇസ്മായില്‍ ബഖായി, ഇത് "ഇസ്‌ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിനെതിരായ നുണകളുടെ പ്രളയത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. സൈനിക ആക്രമണങ്ങളെ ന്യായീകരിക്കാൻ 20 വർഷമായി അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തിന് മുന്നില്‍ വിളമ്പുന്ന നുണയാണിതെന്ന് അദ്ദേഹം കുറ്റപ്പെടുത്തി.മാർച്ചില്‍ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡിന്റെ ചുമതലയേറ്റ വാഹിദി, കഴിഞ്ഞ വർഷം ഇസ്രായേലുമായുള്ള 12 ദിവസത്തെ സംഘർഷത്തിന് ശേഷം നല്‍കിയ അഭിമുഖത്തില്‍ സ്വയം പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇറാൻ "മുമ്പ് ചെയ്യാത്ത കാര്യങ്ങള്‍ ചെയ്യും" എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ആണവായുധങ്ങള്‍ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച്‌ അത്തരം പുതിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളൊന്നും നടത്തിയിട്ടില്ല. 

അന്താരാഷ്ട്ര സംഘർഷങ്ങള്‍ നിലനില്‍ക്കുന്ന സമയത്ത് വൈറലാകുന്ന സോഷ്യല്‍ മീഡിയ അവകാശവാദങ്ങളെ യാതൊരു പരിശോധനയുമില്ലാതെ ആശ്രയിക്കുന്നതിന്റെ ഗുരുതരമായ അപകടസാധ്യതയാണ് ഈ സംഭവം അടിവരയിടുന്നത്.